Güneşe en yakın ve en uzak gezegenler

MERKÜR (GÜNEŞE EN YAKIN GEZEGEN)

 

Merkür, Güneşe en yakın gezegendir. Dünyamızın yaklaşık üçte biri iriliktedir ve — Pluto dışında — sistemin en küçük gezegen üyesidir.

Rotasyonu ve yüksek derecede eliptik yörüngesinden dolayı, Merkür’de olsanız, sabah Güneşin kısaca doğup sonra battığını, sonra yeniden doğduğunu; akşam öncesi ise bir kez batıp, sonra kısaca yeniden doğduğu ve nihayet battığını görürdünüz…

Merkür’ün helyum ve sodyumdan oluşan çok ince bir atmosferi vardır. Güneşte 427 dereceye ulaşan yüzey ısısı, geceleri ise -183 dereceye kadar düşer. Yakın yıllarda elde edilen kimi bulgulara göre, Merkür kutuplarındaki kraterlerin diplerinde buz halinde su bulunabileceği varsayımı ortaya atılmıştır. Çünkü, bu gezegen Güneşe en yakın ve yüzey ısısı fevkalade yüksek olmakla birlikte, krater tabanlarının sürekli gölgede kaldığı düşünülmektedir.

 

 

 

PLUTO (GÜNEŞE EN UZAK GEZEGEN)

Ortalama olarak, Pluto’nun Güneşe olan uzaklığı Dünya-Güneş mesafesinin 40 katıdır. Başka bir deyişle, bir model kuracak olsaydık, Güneşi İzmir’e yerleştirirsek, Dünyamız yüz küsur kilometre uzaklıkta Salihli’yi biraz geçince yer alacak; Pluto’ya ulaşmak için ise o doğrultuda herhalde Dış Moğolistan’a filan gitmek zorunda kalacaktık…

Pluto’nun ekseni yörüngesine 122.5 derece eğik, Güneş çevresindeki yörüngesi ise ileri derecede elips şeklindedir. Yörüngesinin bu şeklinden dolayı, her 248 dünya yılı sürede bir 20 yıl süreyle Neptün’ün yörüngesi içine kayar!…

Pluto’nun uydusu Charon, kendisinin yarısı iriliğindedir. Bu yüzden kimi gökbilimciler bunu bir gezegen ve uydu ilişkisi saymaz; ikisini birlikte bir “ikili gezegen” oluşumu olarak görürler.

Spektroskopi çalışmaları, Pluto üzerinde donmuş metan, Charon üzerinde ise donmuş su varlığı göstermiştir. Tıpkı Neptün’ün uydusu Triton gibi, Pluto’un atmosferi de azot ve metandan oluşur. Daha da ilginci, bu atmosfer Charon’u da içine alacak genişliktedir. Yani, bu iki gök cismi aynı atmosferi paylaşıyorlar demektir. Ancak, Pluto yörüngesi üzerinde Güneş’ten uzaklaştıkça, bu atmosfer yoğunlaşır ve donarak yüzeye yapışır…